Sigorta Sözleşmelerinde Beyan ve Aydınlatma Yükümlülükleri Arasındaki Denge
Author :
Abstract
Bu makale, sigortacının açıklama yükümlülüğü ile sigortalının bilgi verme yükümlülüğü arasındaki dengeyi, azami iyi niyet ilkesinin ışığında incelemektedir. Makale, sigorta ilişkisinin doğası gereği bir bilgi asimetrisi olduğunu ve bu nedenle sigortacıların, sözleşme öncesinde ve sırasında sigortanın konusu, istisnaları, kapsamı, hakları ve yükümlülükleri hakkında doğru ve anlaşılır bilgi verme yükümlülüğü olduğunu savunmaktadır. Bu yükümlülük sadece biçimsel nitelikte olmayıp, aynı zamanda maddi nitelikte olduğundan bilgi verme yükümlülüğünün ihlali durumunda çeşitli yaptırımların (itiraz, fesih ve tazminat talebi) tanınması, taraflar arasındaki dengeyi korumak ve adil bir sözleşme oluşturmak açısından büyük önem taşımaktadır.
Diğer taraftan, bilgi verme yükümlülüğü, sigortalının iyi niyet ilkelerini kullanarak, bildiği veya bilmesi gereken tüm bilgileri ve sigortacının talep ettiği tüm bilgileri açıklamayı gerektirir. Bu yükümlülüğün ihlali durumunda, kusur ve kast derecesine bağlı olarak, sözleşmeden dönme, ek prim veya tazminat indirimi gibi orantılı cezalar uygulanacaktır.
Bu çalışmada, Türk Ticaret Kanunu’ndaki hükümler; benzerlikleri ve farklılıkları vurgulamak amacıyla Alman VVG, Birleşik Krallık 2015 Sigorta Kanunu ve AB düzenlemeleriyle karşılaştırılmıştır. Ayrıca, yer yer Yargıtay kararlarına da değinilmiştir
Keywords
Abstract
This article examines the balance between the insurer's duty to disclose and the insured's duty to provide information in light of the principle of utmost good faith. The article argues that the nature of the insurance relationship inherently involves information asymmetry and that insurers therefore have a duty to provide accurate and understandable information about the subject matter, exclusions, scope, rights, and obligations of the insurance policy before and during the contract. Since this obligation is not merely a formality but also a substantive obligation, the recognition of various sanctions (objection, termination, and claim for damages) in the event of a breach of the duty to disclose information is of great importance in terms of maintaining the balance between the parties and creating a fair contract.
On the other hand, the duty to disclose information requires the disclosure of all information known or that should be known to the insured and all information requested by the insurer, using the principles of good faith. In the event of a breach of this obligation, proportionate penalties such as withdrawal from the contract, additional premiums or compensation reductions are applied, depending on the degree of fault and whether it was intentional.
This study compares the provisions of the Turkish Commercial Code with the German VVG, the UK Insurance Act 2015 and EU regulations, highlighting their similarities and differences. Supreme Court decisions have also been referenced.